اندیشکده راهبرد اقتصاد – دکتر مرتضی کهلکی: در اتاقهای فکر اقتصادی، وقتی صحبت از طلا میشود، همه نگاهها به یک متغیر کلیدی دوخته شده است: «تلاطم». در اقتصاد ایران، طلا دیگر یک کالای زینتی نیست؛ بلکه دماسنجی است که دمای اضطرابهای جامعه را نشان میدهد. سوال پرتکرار این روزها این است: «آیا طلا باز هم صعودی است یا باید منتظر ریزش باشیم؟» پاسخ به این پرسش در گرو چند متغیر کلیدی است که اگر شرایط به همین منوال ادامه یابد، جهت حرکت را تعیین میکند.
موتور محرک: انتظارات تورمی
باید با صراحت گفت؛ در غیاب یک سیاست پولیِ تثبیتکننده که بتواند نرخ تورم را مهار کند، طلا همچنان جذابترین «پناهگاه امن» باقی میماند. وقتی مردم احساس میکنند ارزش پول ملی در حال فرسایش است، طلا بهترین گزینه برای حفظ «قدرت خرید» است. تا زمانی که نقدینگی در حال رشد است و دولت با کسری بودجه دستوپنج نرم میکند، میلِ عمومی به خرید طلا، مانند فنری است که هرچه بیشتر فشرده شود، پتانسیل پرتابش بالاتر میرود.
عامل جهانی: اونس یا دلار؟
فراموش نکنیم که قیمت طلا در ایران تابعی از دو متغیر است: قیمت جهانی اونس و نرخ دلار در بازار داخلی. حتی اگر فرض کنیم قیمت جهانی اونس به ثبات برسد، نوسانات نرخ ارز در داخل کشور حکمرانِ اصلی بازار طلا خواهد بود. اگر شرایط فعلیِ تنشهای منطقهای و تحریمها تداوم یابد، فشار بر عرضه ارز کاهش نمییابد و در نتیجه، قیمتِ ریالی طلا بهطور ذاتی میل به صعود دارد.
آیا ریزش ممکن است؟
ریزشِ طلا تنها در دو سناریو محتمل است:
۱. گشایش سیاسی جدی: اگر توافقی حاصل شود که اعتماد عمومی به بازار برگردد و نرخ ارز به ثبات برسد، حبابِ طلا تخلیه شده و قیمتها اصلاح میشوند.
۲. شوکهای انقباضی شدید: اگر سیاستهای بانک مرکزی به سمتی برود که نقدینگی را بهطورِ ملموس جمعآوری کند (که البته در اقتصاد ایران به سادگیِ حرف زدن نیست)، ممکن است شاهد کاهش مقطعی قیمتها باشیم.
تحلیل نهایی: حرکت بر مدارِ عدم اطمینان
اگر شرایط فعلی (بدون تغییر ساختاری) ادامه یابد، انتظار ریزشِ پایدار برای طلا، کمی خوشخیالی است. طلا در ایران بیش از آنکه یک کالای اقتصادی باشد، «بیمه عمرِ دارایی» مردم است. مادامی که «عدم اطمینان» بر فضای سیاسی و اقتصادی سایه افکنده باشد، طلا همچنان در مسیر صعودی یا حداقل «ثبات در سقف قیمت» حرکت خواهد کرد.
توصیه اخلاقیِ اقتصادی:
در بازاری که نوسان، بخشی از ذاتِ آن شده است، طلا جایی برای «سفتهبازیِ کوتاهمدت» نیست. برای کسی که با دیدگاه بلندمدت (حفظ ارزش دارایی) به طلا نگاه میکند، این فلز زرد همچنان سپر دفاعی است؛ اما برای کسی که میخواهد یکشبه ره صدساله برود، طلا میتواند به همان اندازه که جذاب است، خطرناک هم باشد.
در نهایت، مراقب باشید؛ در زمانههایِ غبارآلود، بهتر است به جای شرطبندی بر روی نوسانات، به دنبال حفظ امنیتِ مالیتان باشید. طلا پناهگاه است، نه قمارخانه!
