چکیده
با توجه به کاهش منابع آب شیرین، گسترش اراضی شور و ضرورت تنوع‌بخشی به اقتصاد مناطق ساحلی، توسعه کشاورزی شور ورزی می‌تواند به‌عنوان یکی از راهبردهای مؤثر توسعه پایدار در نوار ساحلی دریای عمان و خلیج فارس مورد توجه قرار گیرد. این الگو بر استفاده هدفمند از آب دریا یا آب‌های شور برای تولید محصولات با ارزش افزوده بالا استوار است و ضمن حفظ منابع آب شیرین، امکان بهره‌برداری اقتصادی از اراضی کم‌بازده را فراهم می‌کند.
یکی از نمونه‌های قابل استناد در این زمینه، اجرای طرح پایلوت شورورزی در منطقه بریس استان سیستان و بلوچستان است. در این طرح، امکان کشت گیاهان شورپسند در شرایط اقلیمی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت و نتایج مطالعات نشان داد که این روش از نظر فنی قابلیت اجرا داشته و می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد اشتغال، افزایش درآمد خانوارهای محلی و توسعه صنایع وابسته باشد. تجربه بریس نشان داد که با مدیریت صحیح، اراضی شور و منابع آب غیرمتعارف می‌توانند از یک محدودیت به یک فرصت اقتصادی تبدیل شوند.
بر اساس همین تجربیات، توسعه شور ورزی در سایر مناطق ساحلی نظیر چابهار، کنارک، جاسک، بندرعباس و بخش‌هایی از سواحل خوزستان نیز از ظرفیت مناسبی برخوردار است. ایجاد زنجیره ارزش شامل تولید، فرآوری، بسته‌بندی، استخراج روغن از دانه‌های گیاهان شورپسند، تولید علوفه و صادرات محصولات، علاوه بر افزایش ارزش افزوده، زمینه جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و توسعه صنایع کوچک و متوسط را فراهم می‌کند.
از منظر اقتصادی، این الگو موجب کاهش وابستگی به آب شیرین، افزایش بهره‌وری منابع، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، توسعه صادرات غیرنفتی و رونق اقتصاد محلی خواهد شد. همچنین تلفیق شور ورزی با آبزی‌پروری و استفاده مجدد از آب خروجی استخرهای پرورش میگو و ماهی، ضمن کاهش هزینه‌های تولید، بهره‌وری کل سامانه را افزایش می‌دهد و آثار زیست‌محیطی را نیز کاهش می‌دهد.
با توجه به موفقیت مطالعات پایلوت در منطقه بریس و نتایج پژوهش‌های انجام‌شده درباره کشت گیاهان شورپسند در کشور، پیشنهاد می‌شود توسعه شورورزی به‌عنوان یکی از محورهای برنامه‌های توسعه سواحل مکران و نوار ساحلی خلیج فارس در اولویت سرمایه‌گذاری قرار گیرد. این رویکرد می‌تواند ضمن افزایش تاب‌آوری اقتصادی مناطق ساحلی در برابر تغییرات اقلیمی، نقش مؤثری در تحقق اهداف اقتصاد دریا‌محور و توسعه متوازن منطقه‌ای ایفا کند.
